مقدمه :

 زیبایی و زیبا بودن همواره برای انسان ها اهمیت دارد به طوری که از آن به عنوان ابزاری برای ابراز وجود و اعتماد به نفس بهره گیری می شود. 


 چکیده :

هدف این مقاله، آشنایی با ساختمان پوست و عملکردهای آن است. همچنین با معرفی اجمالی عوامل موثر در تشخیص نوع پوست می توان برای مراقبت و حفظ طراوت پوستمان رفتار های بهتری داشته باشیم. مهمترین مشخصه ای که باعث می شود پوست سالم تری  داشته باشیم، شناختن  نوع پوست ما است؛ که در این مقاله با انواع پوست ها آشنا می شویم.


کلید واژه :

ساختمان پوست، روپوست، پوست اندازی، اپیدرم، باکتری ها، قارچ ها،  تعادل اسیدی و قلیایی، هیپودرم، PH اسیدی، انقباض و انبساط مویگرها، پتاسیم، سدیم، کلسیم، حس لامسه، هیستامین، ویتامینD، اشعهUV، ملانین، رطوبت پوست، التهاب، خارش، ضخامت پوست، پیری زود رس، عضلات، کوپروز، پوست نرمال، غدد چربی، قابل انعطاف، پوست چرب، وراثت، هیجانات روحی، داروها، پوست خشک، چروک های ظریف، لکه های قرمز، حساس، پوست مختلط، پوسته ریزی، ترک، ساختار فیزیکی، هورمون استروژن، کلاژن، تستوسترون، قابلیت دفاعی، ضخیم و مقاوم


ساختمان پوست چیست ؟

پوست وسیع ترین عضو بدن است. در واقع پوست اولین سد دفاعی که به آسانی توسط عوامل خارجی دچار آسیب می شود. پوست، ساختمان نسبتا پیچیده ای دارد. (۱)


 پوست از سه لایه ی اصلی تشکیل شده :

 روپوست یا اپیدرم :  

لایه ی خارجی پوست، اپیدرم نامیده می شود. خارجی ترین سطح اپیدرم، پوشش محافظ است و از سلول های مرده تشکیل شده است. که این لایه ی خارجی دائما در حال پوست اندازی است و سلول های جدید جای آن را می گیرند. اما هرچه سن بالاتر می رود روند پوست اندازی کندتر می شود که همین باعث از دست رفتن جوانی و شادابی پوست ما در سنین پیری می باشد.


 میان پوست یا درم  :

درم در زیر اپیدرم قرار گرفته و ۹۰ درصد ضخامت پوست را تشکیل می دهد. غدد عرق و چربی در درم، اسیدی به نام مانتل را تولید می کنند که لایه ی نازکی از چربی و عرق را برای محافظت در برابر عفونت ها، باکتری ها و قارچ ها به وجود می آورد. متاسفانه، ما اغلب ندانسته با مصرف صابون های قوی، تعادل اسیدی و قلیایی پوست خود را به هم می زنیم.


زیر پوست یا هیپودرم  :

در زیر اپیدرم و درم، بافتی است که بیشتر آن از چربی تشکیل شده است. این لایه ی چربی ضمن محافظت از اندام های داخلی بدن، موجب لطافت و شادابی پوست می شود.(۲)


وظایف و اعمال پوست چیست ؟

۱. مهمترین عمل پوست نقش محافظتی آن است. پوشش محافظتی آن است. پوشش سر تا سر پوست بدن سبب حفظ اعضای داخلی بدن در برابر عوامل مکانیکی(فشارها، شوک) عوامل فیزیکی و ph اسیدی آن مانع نفوذ میکروبها می شود.

۲. تنظیم حرارت بدن و ثابت نگه داشتن آن توسط تعریق، انقباض و انبساط مویرگها. در هوای گرم عروق منبسط و پر خون می شوند و در نتیجه میزان تعریق افزایش می یابد، اما در هوای سرد مویرگها منقبض و کم خون شده و تعریق را کاهش می دهند.

۳. دفع مواد سمی موجود در بدن با عمل تعریق.

۴. تنظیم آب و الکترولیت های بدن(مواد معدنی مانند پتاسیم، سدیم، کلسیم، و... هستند که درون خون انسان یا هر مایع دیگری حل می شوند). 

۵. پوست محل دریافت حس لامسه، گرما، سرما، درد، و فشار می باشد.

۶. ترشح موادی که اعمال هورمونی یا آنزیمی دارد، برای مثال، تولید هیستامین که در واکنش های ضد آلرژی بدن نقش ایفا می کنند.

۷. تولید ویتامین D، که حاصل تابش نور خورشید(اشعه UV)

۸. قدرت انقباض پوست سبب ترمیم زخم می گردد.

۹. تعیین رنگ پوست توسط ملانین(رنگدانه های پوست) صورت می گیرد، علاوه بر آن، خود ملانین محافظتی در برابر نور آفتاب دارد.

۱۰. از وظایف دیگر پوست، قدرت جذب مواد است.(۳)


عوامل موثر در تشخیص پوست کدامند ؟

 ۱. رطوبت پوست: در نظم گرفتن میزان رطوبت پوست یکی از نکات مهم و موثر در تشخیص پوست است زیرا کم آبی پوست یکی از مهمترین عوامل پیری زودرس و از دست رفتن شادابی و سلامت پوست می باشد. همچنین خشکی و بی آبی پوست سبب پوسته پوسته شدن، سوزش، التهاب و خارش می شود.


۲. رنگ پوست: رنگ پوست شما ممکن است سفید، گندمی، سیاه، یا ما بین این ها باشد. رنگ پوست به میزان ملانین یا رنگدانه های پوست بستگی دارد. هر چه ملانین های پوست شما بیشتر باشد، رنگ پوست به میزان ملانین یا رنگدانه های پوست بستگی دارد. هرچه ملانین های پوست شما بیشتر باشد، پوست تان تیره تر می شود. همچنین، میزان مقاومت پوست در برابر نور آفتاب به ملانین بستگی دارد. 


۳. درجه لطافت و ضخافت پوست: با بررسی میزان حساس بودن پوست و یا مقاوم بودن آن می توان پوست را در برابر عوامل خارجی محافظت نمود.


۴. پیری زود رس، چین و چروک افتادگی ها: پیری پوست از زمانی که رشد جسمی کند و متوقف می شود، یعنی حدود ۲۵ سالگی آغاز می شود از جمله علائم آن می توان به کم آب شدن پوست، شل شدن عضلات و چین و چروک پوست اشاره کرد.


۵. اشکالات گردش خون: التهابات سرخ رنگ پوستی، تورم، رگ های مشهود، که نتیجه تجمع مویرگ های خونی ملتهب به خصوص در قسمت گونه می باشند، از این دسته هستند. در این حالت گونه ها یا روی بینی سرخ شده و سرما یا گرما آن را تشدید می کند. کبودی و گودی زیر چشم ها نیز در این دسته قرار دارند.(۴)


 انواع پوست :

پوست بر حسب سبوم (مقدار چربی) به چهار دسته تقسیم می شود :

۱. پوست نرمال یا طبیعی

۲.پوست چرب

۳.پوست خشک

۴. پوست مختلط


۱. پوست نرمال :

پوششی است که در آن غدد چربی به طور طبیعی فعالیت می کند. در لمس، این نوع پوست به صورت نرم و یکدست می باشد، یعنی نه زبر است، نه خشک، بلکه شفاف و درخشان می باشد و سطح یکسان و یکنواختی دارد. بدون لک، جوش، کومدون(جوش سر سیاه)، کوپروز(قرمزی پوست است که به دلیل تجمع خون در مویرگ های زیر پوست صورت وجود دارد و موجب باز شدن مویرگ ها و نمایان شدن آن ها در زیر پوست می شود)و کیست چربی می باشد. این نوع پوست کاملا قابل انعطاف است و صابون را به خوبی تحمل می کند.


۲. پوست چرب :

 در این نوع پوست میزان ترشح چربی بیش از حد معمول است که عواملی مانند: وراثت، فعالیت، غدد داخلی، هیجانات روحی، تغذیه(مصرف زیاد چربی و شیرینی)، مصرف برخی از داروها و برخی از فراورده های آرایشی در این امر دخیل می باشند. در ظاهر ممکن است ضخیم به نظر برسند منافذ باز هستند به همین دلیل آلودگی های محیط را بیشتر جذب می کنند.


۳. پوست خشک :

پوست خشک به طور معنول نازک بوده و منافذ بسته ای دارد. در هنگام لمس زبر است و دارای پوسته می باشد. حالت کشیدگی پوست و خارش در آن احساس می شود. دارای چین نامرئی و چروک های ظریف می باشد. در برخی از این نوع پوست ها لکه های قرمز دیده می شود که اگر پوست بسیار نازک و حساس باشد مویرگ های زبر آن دیده می شوند، که به این حالت توپروز می گویند.


۴. پوست مختلط :

در این نوع پوست، پیشانی، بینی و چانه معمولا چرب بوده و بقیه قسمتها به خصوص اطراف چشم، گونه ها و دهان خشک می باشد و ممکن است، به خصوص در هوای سرد و خشک و یا گرمای شدید دچار پوسته ریزی و ترک شوند.(۵)


تفاوت بین پوست زنان و مردان را می دانید ؟

تفاوت میان پوست زنان و مردان به ساختار فیزیکی آنان یعنی به ضخامت لایه چربی و درم مربوط می شود. پوست زن ها نازک تر از مردها است زیرا هورمون تستوسترون (هورمون جنسی) در مردها پوستشان را ضخیم تر می کند.علاوه بر این، غدد چربی زنان کمتر از مردان ترشح می شود به همین دلیل زنان بیشتر از مردان دچار خشکی پوست می شوند. پوست مردان ۲۵ درصد ضخیم تر و مقاوم تر از پوست زنان است و رطوبت بیشتری دارد اما به دلیل آسیب های محیطی این رطوبت به آسانی از دست می رود. در زنان اولین نشانه های پیری پوست از جمله چین و چروک حدود ۲۵ سالگی ظاهر می شود، در حالی که این اتفاق در مردان ۳۰ سالگی به بعد می افتد، البته درست است که نشانه های پیری پوست در مردان دیرتر رخ می دهد اما معمولا عمیق تر و بیشتر به چشم می آید. بدون در نظر گرفتن سن، باید گفت میزان تجمع کلاژن در پوست مردان در مقایسه با پوست زنان بیشتر است. با افزایش سن و تغییر در میزان ترشح هورمون ها، تفاوت میان پوست زنان و مردان بیشتر آشکار می شود. در اواخر میانسالی، ترشح هورمون تستوسترون در مردها و استروژن در زن ها کاهش می یابد و در نتیجه پوست نازک تر و شکننده تر می شود. وقتی زن ها وارد یائسگی می شوند، ترشح استروژن به شدت کاهش می یابد و بر شدت خشکی و نازکی پوستتان افزوده می شود. از طرفی، فعالیت غدد چربی که باعث لطافت و نرمی پوست می شود نیز کاهش می یابد. داخل سلول های پوست گیرنده های استروژن قرار دارند. استروژن پیام هایی را به سلول های پوست ارسال می کند که احتمالا موجب سالم ماندن کلاژن و عوامل دیگر پوست می شوند. استفاده از استروژن خوراکی و موضعی(کرم های حاوی استروژن) مانع ایجاد تغییرات پوستی در زنان به واسطه ی کمبود استروژن می شود.(۶)


منبع:

(۱)، (۲)،(۳)،(۴)،(۵)،(۶)

نام کتاب: پوست وزیبایی

تالیف: راضیه دانیال

نوبت چاپ: اول، ۱۳۹۳

طراح: هادی استاد

تصحیح و ویرایش: طاهره سلیمی